Etiketler

, , , , , , , , , , , , ,

KARŞIT İKİ TİYATRO ANLAYIŞI

(BENZETMECİ TİYATRO – GÖSTERMECİ TİYATRO)

BENZETMECİ TİYATRO

Benzetmeci Tiyatro: Başlıca iki tiyatro anlayışından biri. Gerçek bir yaşantı vermek isteyen yanılsamacı tiyatro, illüzyon tiyatrosu.

  • Aristocu Tiyatro: Üç birlik kuralı (yer, zaman, olay) ile kurulu, dinsel niteliği olan tiyatro. Seyirciye acıma, hayal kırıklığı, yenilgi gibi duyguları vererek, ruhu tutkulardan arındırma (Katharsis) yolunu öngören tür. Bu türe daha çok tragedyalar girer.
  • Geleneksel Tiyatro: Aristoteles’in tanımlamasına uyan, başı, ortası ve sonu (serimi, düğümü, çözümü) bulunan, tek olayı dağılmadan anlatan, sebep-sonuç ilkesiyle yürüyen, gerilimi, ilgiyi tutan olaylarla, durumlarla kurulmuş oyunlara verilen genel ad.

 

 

GÖSTERMECİ TİYATRO

Göstermeci Tiyatro: Tiyatronun iki temel türünden biri. Benzetmeci Tiyatronun karşıtı. Benzetmeci Tiyatroda olduğu gibi gerçek yaşam duygusu vermeyi amaç edinmeyen, seyirciyi gözlemci olmaya zorlayan, yargı vermesini isteyen tür.

  • Epik Tiyatro: Yanılsamacı (illüzyoncu) tiyatronun seyirciyi saran yaşantısı yerine, anlatıcı, belgeleyici, göstermeci bir deyişle seyirciyi akılsal yoldan gözlemci olmaya zorlayan, seyirciye olayı yaşatmak yerine, onu olayın dışında bırakıp yargı vermesini sağlamak amacını güden tiyatro türü.

–          Epik Tiyatronun kökleri Ortaçağda ve Çin Tiyatrosundadır.

–          Epik Tiyatronun kurallarını, önce deneysel yönden Erwin Piscator (1893), sonra daha geniş anlamıyla Alman oyun yazarı ve yönetmen Bertold Brecht (1898 – 1956) saptadı.

KARŞILAŞTIRMA

Benzetmeci Tiyatro

  • Eylemlerle çalışır.
  • Seyirci, sahne eylemine karıştırılır.
  • Etkinliği harcanıp tüketilir.
  • Seyircide bir takım duyguların uyanması sağlanır.
  • Seyirciye bir yaşantı sunulur.
  • Seyirci olay içerisine sokulur.
  • Aşılama yoluyla çalışılır.
  • Seyircinin duyguları olduğu gibi tutulur.
  • İnsan, bilinen bir varlık olarak kabul edilir.
  • İnsan, hiç değişmez.
  • Seyircinin kaygısı, son üzerinde toplanır.
  • Her sahne, bir sonrası için vardır.
  • Organik bir büyüme görülür.
  • Olaylar, düz bir çizgi üzerinde sürüp gider.
  • Olayların gelişmesi evrimsel yoldadır.
  • İnsan belirli bir niceliktir.
  • Düşünce, varoluşu yönetir.
  • Duygu egemendir.

Göstermeci Tiyatro

  • Anlatım’a başvurulur.
  • Seyirci, gözlemci, olarak tutulur.
  • Etkin duruma sokulur.
  • Seyirciye bir takım yargılar verdirilir.
  • Bir dünya görüşü sunulur.
  • Seyirci olay karşısında tutulur.
  • Kanıtlar, tanıtmalarla çalışılır.
  • Duyguları ileri götürüp bir takım bilgilere varılır.
  • İnsan, inceleme konusu yapılır.
  • İnsan, değişir de, değiştirir de.
  • Oyunun gidişi üzerine toplanır.
  • Her sahne, kendisi için vardır.
  • Kurgu yöntemi gereklidir.
  • Olaylar, eğriler durumunda sürüp gider.
  • Olayların gelişmesi sıçramalıdır.
  • İnsan, oluşum durumundadır.
  • Toplumsal varoluş, düşünceyi yönetir.
  • Akıl egemendir.