Etiketler

, , , , , , , , , , ,

Radyo oyunu, radyoda oynanmak için yazılmış,işitme duyusuna yönelik bir oyun türüdür. 1920’lerde  Batı’da ilk kez uygulanmaya başlanmış, 1950’lerden sonra hızla gelişmiştir.

Görsel öğelere yer vermemesi bakımından tamamen dinleyicinin oyunu ve hareketleri zihninde ve hayalgücünde kavramasına bağlıdır.

Genel özellikleri;

  • Çoğunlukla insan sesine ve ses efektlerine dayalıdır,kişilerin hareketleri ancak konuşmalarından ve efektlerden anlaşılır.
  • Radyo görsel bir ortam olmadığı için ayrıntılar söze dönüştürülür. Tiyatro oyununda sözün ağırlığı,radyo oyunundan daha azdır.
  • Söz,müzik veya efektlerle ifade edilemeyen durumlarda bir anlatıcı devreye girse de her oyunda anlatıcı olması şart değildir.
  • Radyo oyununda tasvir yapılmasa da dinleyiciye kişiler,çevre ve bazı ayrıntılar hakkında ipuçları vermek gerekir;bu da karakterler ya da eğer varsa anlatıcı tarafından yapılır.
  • Yazılırken sözcükler bölünmez,bir alt satıra geçilir. Sayfa sonunda da cümle bölünmeyip,bütün olarak öbür sayfaya aktarılır. Bunun sebebi radyo oyunlarının ezberlenmeden ,bir iki prova yapıldıktan sonra metinden okunarak yayınlanması ve metnin kolay ve kesintisiz okunmasını sağlamaktır.
  • Roman türünde olduğu gibi karakterlerin düşünceleri diyaloglar arasında kolaylıkla aktarılabilir. Zaman kaydırmaları,geri dönüşler,mekan değişimi,gerçek ile hayal arasında gidip gelmeler tiyatro oyunundan farklı olarak rahatlıkla aktarılabilir.
  • Esnek bir yapıya sahip olmasına rağmen yazılması ve oynanması aynı oranda basit değildir. Karakterlerin ruh hallerindeki değişimler,Kullandıkları dilin toplumdaki konumlarına göre farkları,yer değişiklikleri ve karakterlerin bulundukları mekan sesle iletilmek zorundadır.
  • Her konu radyo oyununa uygun değildir,sadece sesle aktarılabilir konuları ele alabilir. Mesela baş karakteri dilsiz bir insan olan bir konu oyunlaştırılamaz.
  • Her cümlenin ilk duyuşta anlaşılır olması gerekir,bu yüzden cümleler kısa ve açıktır,sayılar yuvarlak olarak belirtilir.
  • Kulak belleği ve dikkati ,gözünkinden daha güçsüz olduğundan konu tiyatro oyunlarına göre daha yavaş geliştirilir. Karışık ayrıntılara yer verilmez,olay örgüsü genellikle sadedir. Ana olayı besleyen yan öyküler ya hiç yoktur ya da azdır.
  • Önemli olaylar,ayrıntılar,anahtar kelimeler uygun bir şekilde tekrarlanır.
  • Radyo oyunlarında dinleyicinin karakterleri birbirinden kolayca ayırdedebilmesi için karakter sayısı genelde 12’yi geçmez
  • Dinleyicinin dikkatini verebilmesi için oyunlar kısa tutulur. Normal oyunların süresi 30-90 dakika arasında değişirken,çocuk veya yetişkinlere yönelik diziler 15-20 dakikalık sürelerden oluşur.

Türkiye’de radyo oyunları 1927’de radyo yayınlarının başlamasıyla yazılmaya ve temsil edilmeye başlanmıştır. 1950’lere kadar bu oyunların gerekli estetik ve nitelikten uzak olduğu görülmüş, tercüme ve uyarlama oyunlara yer verilmiştir. Daha sonra düzenlenen yarışmalarla bu türe ilgi gösterilmiş ve telif oyunlara yer verilmiştir. Özellikle 1964’te TRT’nin kurulmasıyla oyunlar çoğalmış ve daha nitelikli eserler verilmeye başlanmıştır.

Türkiye’de radyo oyunu türünde eser verenlere Behçet Necatigil, Necati Cumalı, Adalet Ağaoğlu örnek verilebilir.

Dünyadan ise Heinrich Böll, Ingeborg Bachmann, Max Frisch, Wolfgang Borchert, Günter Eich, Bertolt Brecht, Dylan Thomas, Samuel Beckett radyo oyunu türünde eserler vermiştir.

Kaynaklar:

  • Uygulamalı Tiyatro Eğitimi,Yılmaz Arıkan,Arıkan Yayınları
  • Gerçekçi Tiyatro Sözlüğü,Aziz Çalışlar,Boyut Yayınları
  • Oyun ve Senaryo Yazma Tekniği,Turgut Özakman,Bilgi Yayınevi

http://www.belgeler.com/blg/g8m/radyo-oyunu

Radyo Oyunuhttp://www.belgeler.com/ext/belgeler_v_e.swf

Reklamlar