Etiketler

, , , , ,

Rol Yapmayın Lütfen

Tiyatro ve Sinema Oyunculuğunda Hazırlık

Yazarlar: Eric Morris

Joan Hotchkis

Duyu Belleği Alıştırması / İkinci Kısım

  • Isısı nedir?
  • Isıyı en belirgin hangi parmağımda hissediyorum?
  • Kendi beden ısımdan farklı mı –daha sıcak, daha soğuk, daha ılık değil-?
  • Bunu bana söyleyen ne?
  • Farklılık eşdeğerde mi ya da her parmakta değişik mi?
  • Elim böyle dururken, nesneye dokunurken, ısı değişti mi?
  • Bedenim buna alıştı mı?
  • Alıştıysa giderek ne gibi hissediyor?

Elinizin temas hareketini yinelemesi gerekebilir, çekip tekrar koyarak yanıtı alın çünkü bir kez nesne ve eliniz aynı ısıya erişti mi farkı hissedemez olursunuz. Bedeninizin nesnenin ısısına göre kendisini ayarlaması oldukça çabuk olur. Bundan dolayı yanıtı duyusal olarak ezberleyebilmek için, o aralığı yeniden yaratmadan önce on-on iki kez yapmanız gerekebilir.

  • Parmaklarım terli mi?
  • Başladığım zamana göre nesne ile aramda daha fazla nem hissediyor muyum?
  • Işık nesneyi nasıl etkiliyor? Işıklı ve gölgeli yerler nerede?

Şimdi tekrar görsel duyuya dönmüş oldunuz.

  • Sıvı da ışığın yansıması var mı? Nerede?
  • Işık nesnenin ve sıvının dokusunu hangi derinliğe kadar etkiliyor?

Burada bu tek soruda, ışığın sıvıyı nasıl etkilediği konusunda, duyusal bir yolculuğa çıkabilirsiniz. Bu tek sorudan ışık, kahve süt karışımını etkiledikçe, şekiller, renk tonları, motifler hakkında yirmi, otuz soru doğabilir. Bu yolculuklara çıkmak iyidir çünkü nesneden kıvılcım almışlardır ve merakınızı kamçılamışlardır. Ama bir süre sonra alıştırmanın diğer yönlerine dönmek önemlidir.

  • Işık nesnenin şeklini nasıl etkiliyor?
  • Işık herhangi bir kırılma yapıyor mu? Ne tür? Nerede?
  • Nesnenin genel renginde ışığın bir etkisi var mı?
  • Karanlık bölgelerde, aydınlık bölgelere göre renk değişik mi?
  • Nesneye bakarak, ışık kaynağının neresi olduğunu, nereden geldiğini söyleyebilir miyim?
  • Nesnenin gölgesi var mı?
  • Gölgenin uzunluğu ne?
  • Gölgenin şekli ne? Birden fazla şekil var mı?
  • Şekilde, ne resimler görüyorum?
  • Bu bana bir şey hatırlatıyor mu? Bir şey öneriyor mu?

Bu tür yaratıcı soruları teşvik edin. Ne kadar yaratıcı olursanız, duyu belleği o kadar eğlenceli hale gelir. Eğlenceli olunca da daha sık uygularsınız.

Nesnesiz çalışana kadar sormanız gereken belli soru adedi yoktur. Nesnesiz çalışıyorken rahatça yineleyebileceğiniz kadar soru sorun. Yine de, sadece tek soru sorup, duyusal yanıtla tatmin olana kadar, gerçek nesneyle hayali olan arasında gidip gelebilirsiniz. Duyu belleğini birkaç kez yineledikten sonra kendi araştırma dizgelerinizi geliştireceksiniz. Unutmayın, nesneyle çalıştıktan sonra aynı soruları sorarak nesnesiz çalışacaksınız. Karşılaştırma için yine gerçek nesneye dönecek ve kaçırdığınız bir şey olup olmadığına bakacaksınız. Tüm süreç, eninde sonunda, gerçekten orada olmadığı zaman siz bir kahve fincanını, bir bütün olarak yaratabilin diye tasarlanmıştır.

Aynı zamanda Duyu Belleği Alıştırmalarını yaparken, OLMAnız son derece önemlidir. Artık bildiğimiz gibi bu; her şeyi, bütün düşüncelerinizi, dürtülerinizi çalışmanızda içermeniz ve kendinize serbestçe ifade etme izni vermeniz demektir. Eğer yaşadığınız bezginlikse, o duyguyu da sorularınızın içine koyun. Yaşam, ne yapıyor olursanız olun sürüyor – bir sahne, bir film ya da klinik bir çalışma-.

Duyu belleği çalışmasında çeşitli duyuları birbirine karıştırarak, bir duyudan diğerine atlayabilirsiniz. Üç dört görsel sorudan sonra iki, üç dokunma sorusu sorabilir sonra tekrar görsel alana dönebilir, bıraktığınız yerden sürdürebilir, ardından birkaç koku sorusu ve duyma sorusu sorabilirsiniz. Nesneyi kaldırmadan önce toplamları on iki, on üç soru eder ve nesnesiz çalışmaya başlarsınız. Duyuları bir arada kullanmak teşvik edilir ama bu, duyu belleği çalışmasında ne kadar ileri düzeyde olduğunuza, belli bir nesneyle ne kadar uzun çalışmış olduğunuza ve bir duyunuzu, zayıf olması nedeniyle, üzerinde çalışma gerektirdiğinden özellikle yalıtıp yalıtmadığınıza bağlıdır.

Diğer taraftan, birçok nedenden on, on iki görsel soru sormak, sonra on, on iki dokunma sorusu sormak sizin için en iyi yol olabilir çünkü belki de duyularınızın yanıt vermeye başlaması o kadar soru gerektiriyor olabilir. Alıştırmaya böyle yaklaşıyor olabilirsiniz bu da bir yoldur. Ama en son aşamada yapmak istediğiniz, duyuları, birbirleriyle bağlantılı kullanmaktır. Öyle ki, bir duyu son sözünü söylediğinde diğeri girsin. Sırasını savdığında diğeri devrede olsun. Bir nesneyi duyusal olarak algılarken, genellikle üç tepkiyi aynı anda alırız; eşzamanlı olarak görürüz, duyarız ve kokusunu alırız. Bu demektir ki, hayali nesnelerle de aynı şeyin olması istenir. Duyusal cihazınızın toplamını kullanma alışkanlığını edinin. Diğerlerini ihmal edip bir duyuya fazlaca eğilerek kolaylıkla duyusal bağımlılık yaratabilirsiniz.

Şimdi diyelim, fincanı kaldırmaya, ağzınıza götürmeye ve tadına bakmaya hazırsınız. Daha önce dokunma bakımından incelediniz ve eliniz hala fincanda. Kaldırabilmek için tutmak istiyorsunuz. Şöyle sorularla başlayabilirsiniz:

  • Parmaklarımla nesneye basınç uyguladığımda, hangi kasların sıkıldığını hissediyorum?
  • Her parmakta hangi kaslar?
  • Elimde?
  • Bileğimde?
  • Kolumda?
  • Kolumun neresinde?
  • Kolumun, ne kadar yukarısında gerilim ve basınç hissediyorum?

Kendinize, elinizin ve kolunuzun her parçasında olan duyumları tanımak için zaman verin çünkü nesnesiz çalıştığınızda, yeniden yaratmanızın başarısı, bu duyumlara bağlıdır.

  • Parmaklarımı sıktığımda, nesne ne kadar direnç gösteriyor?
  • Parmaklarımın arasından kaymadan tutabilmek için nesneyi ne kadar sıkmalıyım?
  • Nesnedeki direnç, parmaklarımdaki sıkılmayı nasıl etkiliyor?
  • Nesneye bastırdığım zaman, nesne parmak etlerimin içine doğru nasıl giriyor? Görme ve dokunma – görün ve hissedin-.
  • Oturduğum açıya bağlı olarak, nesne, her parmağın ne kadarını görülmez hale getiriyor?

Nesnenin parmaklarınızdaki basıncına çalışırken, parmaklarınızın bazılarının görünmediğini fark ettiniz. Bundan dolayı son soru ortaya çıktı ve onunla ilgilendiniz. Çalışırken her zaman soruların geliş sırasına önem verin ve yanıtlayın. Bu tür soruları geldiklerinde görmezden gelme, doğal gerçeği zedeler.

  • Nesnenin etime nüfus etmesini en çok hangi parmakta hissediyorum. Nesneyi kaldırmak için ne yapmalıyım? İlk hareket nedir? Bu ilk hareket nereden başlıyor?
  • Kolumda mı, elimde mi başlıyor?
  • Kolumu neresinden yukarı kaldırmaya başlıyorum? Ve bu neye benziyor?
  • Ben bunu yaparken, nesnede ilk hangi hareketi görüyorum?
  • Nesneye ait hangi sesleri duyuyorum?
  • Sıvıda çalkalanma sesi duyuyor muyum?
  • O sesin bileşkesini oluşturan parçalar neler?
  • Bunu hangi kulağımda duyuyorum?
  • Odada başka hangi sesleri duyuyorum?
  • En baskın ses hangisi? Nereden geliyor?
  • Kolumu yavaşça yukarı kaldırdığımda, bu, sıvıyı etkiliyor mu?
  • Elimi, nesneyi kaldırmak için yavaşça yukarıya hareket ettirdiğimde, nesne nasıl kalkıyor?
  • Önce, nesnenin hangi parçası masadan ayrılıyor?
  • Bunu duyabiliyor muyum?
  • Daha önce kullanmadığım hangi kasları kullanıyorum?
  • Onları nerede hissediyorum? Bu neye benziyor?
  • Nesne masadan kalktıktan sonra artmış ağırlığı ne zaman hissediyorum?
  • Ağırlık ne? Ağırlık, hissettiklerim bakımından ne demek?
  • Ağırlığı nasıl hissediyorum? Ağırlık dediğim şeyi parmaklarımın, elimin, bileğimin, kolumun neresinde hissediyorum?
  • Parmaklarımda, elimde, bileğimde nesnenin aşağıya doğru yaptığı basınç nedir?
  • Bu çekilmeyi kolumun ne kadar yukarısına kadar hissediyorum?
  • Nesneyi yüzüme doğru yaklaştırdığımda, ağırlık nasıl değişiyor?
  • Başka hangi kaslar buna katılıyor?
  • Başka hangi basınçları hissediyorum?
  • Yorgunluk öğesi nasıl? Uzunca bir süredir tutuyorum. Kaslarım nerede yorgunluk göstermeye başlıyor? Bu nasıl bir duygu? Yorgunluğun duyumları ne?
  • Yüzüme yaklaştırdıkça, sıvıyı ne kadar daha fazla görebiliyorum?
  • Sıvı, elimin hareketi sonucu mu hareket ediyor?
  • Sıvının hareketini elimde, nerede hissediyorum?
  • Nesneye küçük daireler çizdirdiğimde, sıvının çalkalanmasını elimde, nerede hissediyorum?
  • Bunu duyabiliyor muyum?
  • Yüzüme yaklaştırdıkça, hangi ağırlık değişimleri oluyor?
  • İyice yaklaştırdığımda, ısıyı hangi noktada hissetmeye başlıyorum? Isıyı yüzümün neresinde hissediyorum?
  • Buhar var mı? Nerede hissediyorum? Nereden yayılıyor? Nasıl görünüyor?
  • Yüzüme yaklaştırdıkça sıvının ısısıyla, yüzümün ısıdan etkilenmeyen alanının ısısı arasındaki fark ne? Bu farkı ayırt edebilir miyim?
  • Hangi noktada nesnenin kokusu almaya başlıyorum?
  • Koku ne? Kokuyu nerede duyuyorum? Burun deliklerimin içinde nerede duyuyorum? Koku ile ne demek istiyorum?
  • Kaç değişik koku ayırt edebiliyorum?
  • Farkları ne?
  • Sütün kokusunu alabiliyor muyum? Şekerin? Kahvenin? Nesnenin kendisinin?
  • Daha yaklaştırınca, daha fazla mı koku alıyorum?
  • Çevreden gelen başka kaç kokunun farkındayım?
  • Burnumun hangi tarafı ile daha fazla koku alıyorum? Bu soruyu yanıtlamak için burun deliklerinizin bir birini, bir diğerini tıkayınız.

Herhangi bir noktada durarak, küçük alanlarda, nesneli ya da nesnesiz çalışabilirsiniz. Örneğin, nesne yüzünüze en yakın olduğunda, aynı anda görüyor, koku alıyor, dokunuyor ve işitiyorsunuz. Bütün duyularınız uyaranlarla dolu. Burada kesebilir, küçük parçalar halinde ele alabilir, her duyuyu tek tek çalışıp sonra bir araya getirebilirsiniz.

  • Tatmak için nesneyi ağzıma getirdiğimde, elimin açısı ne? Kolumun açısı? Omzuma göre kolum nerede? Başıma göre kolum nerede? Ne kadar yüksekte? Ne görüyorum?
  • Masaya göre elim ne kadar yüksekte?
  • Ağzıma yaklaştırdığımda ve sıvıyı almak için başımı geriye eğdiğimde, başımı ne kadar geriye atıyorum?
  • Masaya göre başımın açısı ne?
  • Başım geriye giderken ne görüyorum?
  • Başım geriye giderken, gözlerim tavanın hangi noktasında duruyor? Bu görsel nokta ne?
  • Nesneyi dudaklarıma getirdiğimde, ısıyı hangi yoğunlukta duyuyorum? Bunu nerede hissediyorum?
  • Nesne bu kadar yakınken, bu noktada ne görüyorum? Bulanıklaşıyor mu?
  • Nesnenin, dudağıma ilk neresi dokunuyor?
  • İlk hangi dudağıma dokunuyor? Üste mi, alta mı?
  • Dudağıma dokunduğunda, dokunma noktasında tam olarak nasıl bir duyum yaratıyor? Bu duyum, o noktadan dışarı doğru yayılarak nasıl değişiyor?
  • Isı? Doku? Dudağımın en çok hangi bölümü hissediyor?
  • Dudağımın, nesnenin ısısına alışması ne kadar sürüyor?
  • Nesne dudağıma dokunurken alt dudağım ve üst dudağım arasındaki fark ne? Üst dudağım ne hissediyor?
  • Sıvı ağzıma girdiğinde, ağzımın ilk hangi parçasına değiyor?
  • Sıvı ağzıma tam dokunduğu anda ne hissediyorum?
  • Isı ne? Isının duyumu ne?
  • Isı bakımından sıvıyla, ağzımın içi arasındaki fark ne? Ağzımda ne, bunu bana söylüyor?
  • Sıcaklık bakımından ağzımda aldığım hissin derecesi ne?
  • Sıvının ağzımda akarken izlediği yol ne? Ağzımın hangi parçalarına akıyor?
  • Ağzımın hissettiği farklı duyumlar ne?
  • İçeriden kokusunu alabilir miyim?
  • Sıvı ağzımın gerisine giderken, duyarlı dişlerim var mı? Yanağımın içinde ya da diş etlerimde bir acı duyuyor muyum?
  • Sıvının ısısının ağzımın ısı derecesine gelmesi ne kadar sürüyor?
  • Sıvının yoğunluğu ne? Bu, dilde nasıl bir şey hissettiriyor? Dilimin hangi bölümlerinde?
  • Tat duyuları neler? İlk tadı nerede almaya başlıyorum?
  • Tat nedir?
  • Tadını aldığım şeyi tam olarak ağzımın neresinde hissediyorum?
  • Kaç değişik tat fark edebiliyorum?
  • Sıvının farklı bileşenlerini ayırt edebiliyor muyum? Nerede? Tatları nasıl?
  • Kahve ve süt arasındaki farkı tadabilir miyim? Şekeri tadabilir miyim? Şekeri nerede hissediyorum? ( Bunu özellikle ayrı yapın.)
  • Yutmaya başladığımda ağzımda neler oluyor? Hangi kaslar hareket ediyor? Dilim ne yapıyor? Başım ne yapıyor?
  • Yutma hareketi ilk nerede başlıyor?
  • Yutmak için boğazımı açtığımda, hangi kaslar hareket ediyor?
  • Sıvı boğazımdan akarken, ne hissediyorum?

Yutmaya kadar alıştırmayı yaptığınızda, fincanı masaya bırakmalısınız. Bu bırakma halen alıştırmanın bir parçasıdır çünkü asal olan, gerçeği mantıksal sonuca kadar sürdürmektir. Fincan havada kaybolmaz. Öyleyse, bu son bölümü yaparken, kendilerini belli ettikleri sırayla, fincanın masaya dokunma sesine kadar, duyusal soruları sorun.

Küçük keşif alanlarına bölerek birkaç saat nesneli ve nesnesiz çalıştıktan sonra bütün alıştırmayı, hiç gerçek nesneyle ilgilenmeden baştan sona yapmalısınız. Duyu belleğinizden, onu bütünüyle yeniden yaratın.

Bu son bölümü, duyu belleği alıştırmasının bir parçası olduğu için değil, bir oyun ya da bir filmde çalışırken seçiminizi bütünüyle, gerçek nesne olmaksızın yaratabilmek zorunda olduğunuz için yapın.

Duyu belleğinin güzel yanı, çok az sınırlamanız olmasıdır. Herhangi bir yerde, herhangi bir zamanda yapabilirsiniz ve özel hiçbir gereç gerektirmez. Soğuk bir odada sıcaklığı çalışabilirsiniz. Sessizlikte müzik yaratabilirsiniz. Çirkinliğin üstünde güzel şeyler yaratabilirsiniz. Algının beş kapısının büyüsü ile dünya sizin imgeleminizin komutası altındadır.

Not: Bu yazı Eric Morris Ve Joan Hotchkis tarafından yazılmış olan Rol Yapmayın Lütfen / Tiyatro ve Sinema Oyunculuğunda Hazırlık kitabında alınmıştır.